Cây hương nhu, còn được mệnh danh là “nữ hoàng thảo mộc,” là một loại cây dược liệu quý giá được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền Việt Nam và nhiều nền y học khác trên thế giới.

Với hương thơm dễ chịu cùng nhiều tác dụng chữa bệnh, cây hương nhu không chỉ được dùng để làm thuốc mà còn được biến tấu thành trà uống, giúp thanh lọc cơ thể và mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe.

Loại cây là “nữ hoàng thảo mộc”, dùng pha trà uống vừa ngon vừa bổ

1. Giới thiệu về cây hương nhu

Cây hương nhu thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae), có hai loại chính là hương nhu trắng và hương nhu tía. Cây có chiều cao trung bình từ 1-2 mét, thân thảo, lá có màu xanh tươi hoặc màu tím tùy loại, có mùi thơm đặc trưng của thảo mộc. Hương nhu được tìm thấy nhiều ở khu vực châu Á, đặc biệt là ở các nước có khí hậu nhiệt đới như Việt Nam.

Trong y học cổ truyền, hương nhu được xem là một loại thảo dược có tính ấm, giúp tán hàn, phát hãn (làm ra mồ hôi), và giải cảm rất tốt. Các nghiên cứu hiện đại cũng cho thấy cây chứa nhiều hợp chất có lợi như flavonoid, tinh dầu, và các chất chống oxy hóa, giúp tăng cường sức khỏe toàn diện.

2. Lợi ích sức khỏe của trà hương nhu

Trà hương nhu không chỉ có hương vị thơm ngon mà còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe:

• Hỗ trợ tiêu hóa: Tinh dầu trong hương nhu có tác dụng kích thích tiêu hóa, giảm đầy hơi và khó tiêu. Uống trà hương nhu sau bữa ăn có thể giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn.
• Giảm căng thẳng, mệt mỏi: Hương thơm dịu nhẹ từ trà hương nhu giúp thư giãn tinh thần, giảm căng thẳng và mệt mỏi, mang lại cảm giác thoải mái và dễ chịu.
• Tăng cường hệ miễn dịch: Với hàm lượng cao các chất chống oxy hóa, hương nhu giúp tăng cường sức đề kháng của cơ thể, chống lại các tác nhân gây bệnh.
• Hỗ trợ điều trị cảm lạnh: Trà hương nhu giúp cơ thể ấm lên, hỗ trợ điều trị cảm lạnh, sổ mũi, đau đầu do lạnh. Thích hợp uống vào những ngày thời tiết thay đổi để ngăn ngừa cảm mạo.
• Thải độc và thanh lọc cơ thể: Trà hương nhu có tác dụng lợi tiểu nhẹ, giúp loại bỏ độc tố qua đường nước tiểu, giúp thanh lọc cơ thể tự nhiên.

3. Cách pha trà hương nhu tốt cho sức khỏe

Để có được một tách trà hương nhu vừa ngon, vừa bổ dưỡng, bạn có thể thực hiện theo các bước sau:

Nguyên liệu chuẩn bị:

• Lá hoặc hoa hương nhu tươi hoặc khô: khoảng 5-7 gram (1 nắm tay)
• Nước sôi: 300ml
• Mật ong hoặc đường phèn (tùy thích)

Cây hương nhu có nhiều tác dụng tốt cho sức khoẻ

Cách pha trà:

• Rửa sạch lá hương nhu: Nếu sử dụng lá tươi, hãy rửa sạch để loại bỏ bụi bẩn.
• Hãm trà: Cho lá hoặc hoa hương nhu vào ấm trà, đổ khoảng 100ml nước sôi vào để tráng trà, sau đó đổ bỏ phần nước này. Tiếp tục đổ 300ml nước sôi vào ấm, đậy nắp lại và hãm trà trong khoảng 5-10 phút.
• Thêm mật ong hoặc đường phèn: Nếu thích uống ngọt, bạn có thể cho thêm một ít mật ong hoặc đường phèn vào, khuấy đều trước khi thưởng thức.

Lưu ý:

• Trà hương nhu ngon nhất khi uống ấm, nên không để trà quá lâu để tránh làm mất đi tinh dầu tự nhiên và hương vị đặc trưng.
• Không nên lạm dụng uống quá nhiều trong một ngày. Một tách trà hương nhu mỗi ngày là đủ để mang lại lợi ích cho sức khỏe mà không gây tác dụng phụ.

4. Một số lưu ý khi sử dụng trà hương nhu

Mặc dù trà hương nhu có nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng không nên sử dụng quá nhiều, đặc biệt là ở những người có cơ địa nhạy cảm hoặc phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ. Nếu có các triệu chứng như dị ứng hoặc khó chịu khi dùng, nên dừng lại và tham khảo ý kiến bác sĩ.

Cây hương nhu không chỉ là một loại thảo mộc quý trong y học cổ truyền mà còn là nguyên liệu tuyệt vời để pha trà, mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe. Một tách trà hương nhu vào mỗi buổi sáng không chỉ giúp cơ thể khỏe mạnh, tăng cường sức đề kháng mà còn mang lại phút giây thư giãn và thoải mái. Hãy thử trải nghiệm và tận hưởng lợi ích từ loại cây “nữ hoàng thảo mộc” này ngay hôm nay!

Dưới đây là những bước chăm sóc cơ bản để cây đào phát triển khỏe mạnh và nở hoa đúng thời điểm.

Để có những cánh hoa đào rực rỡ, khoe sắc vào đúng dịp Tết, việc chăm sóc hoa đào từ nay đến Tết là rất quan trọng. Dưới đây là những bước chăm sóc cơ bản để cây đào phát triển khỏe mạnh và nở hoa đúng thời điểm.

Bón phân hợp lý
Để cây đào có đủ dinh dưỡng cho quá trình phát triển và ra hoa, việc bón phân cần thực hiện đều đặn, phù hợp với từng giai đoạn. Từ đầu tháng 11 âm lịch, nên sử dụng phân hữu cơ hoặc phân bón giàu kali và lân, giúp cây cứng cáp, lá xanh và hoa màu đậm hơn. Khi gần tới Tết, ngưng bón phân để tránh cây phát triển quá mức, ảnh hưởng đến thời điểm ra hoa.

Tưới nước điều độ

Đào là loại cây không chịu được ngập úng, do đó cần tưới nước đều đặn nhưng tránh làm đất quá ẩm. Mỗi ngày nên tưới một lượng nước vừa đủ vào gốc cây vào buổi sáng. Trong những ngày lạnh hoặc khi thời tiết mưa nhiều, cần giảm lượng nước tưới để tránh hiện tượng thối rễ.

Cắt tỉa và tạo dáng cây

Từ tháng 12 âm lịch, nên cắt tỉa các cành yếu, già, hoặc mọc quá dày để cây có thể tập trung dinh dưỡng vào các cành có tiềm năng ra hoa. Việc tạo dáng cây cũng rất quan trọng, giúp cây có hình dáng đẹp mắt và phù hợp với không gian trưng bày ngày Tết. Lưu ý không nên tỉa quá nhiều cành một lúc vì có thể làm cây bị “sốc” và không ra hoa đúng dịp.

Kích thích ra hoa

Để đào nở hoa đúng dịp, cần chú ý đến kỹ thuật điều chỉnh nhiệt độ và ánh sáng. Nếu thời tiết quá nóng, có thể giảm nhiệt độ quanh cây bằng cách tưới phun sương, che chắn, hoặc đặt cây trong khu vực mát mẻ. Ngược lại, nếu thời tiết lạnh, có thể tăng nhiệt độ bằng cách che phủ gốc cây hoặc đặt cây ở nơi có ánh sáng tốt hơn.

Phòng trừ sâu bệnh

Cuối cùng, để đảm bảo hoa đào nở đẹp, việc phòng trừ sâu bệnh cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Thường xuyên kiểm tra lá, cành để phát hiện sâu bệnh kịp thời. Có thể sử dụng thuốc trừ sâu sinh học hoặc dung dịch tỏi, ớt pha loãng để xịt phòng ngừa.

Chăm sóc hoa đào không quá khó, nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ. Nếu tuân thủ các bước trên, bạn sẽ có được cây đào nở đúng dịp, đem lại may mắn và tài lộc trong năm mới.

Đừng đốt gốc đào nữa: Đây mới là cách giúp đào nở hoa, nảy lộc, hết Tết vẫn rực rỡ

Cành đào có phải đốt gốc không? Nếu có thì cách đốt gốc cành đào chuẩn nhất như thế nào?

Cách chọn cây đào, cành đào đẹp phù hợp với nhà cửa

Đầu tiên, để chọn được cây đào, cành đào phù hợp cho nhà cửa thì bạn phải xác định không gian, diện tích nhà và vị trí chưng bày cành đào như phòng khách, bàn thờ… sẽ giúp bạn chọn được cành đào hài hòa với nhà cửa.

Khi đi chọn mua đào cây tại vườn, bạn phải nhìn tổng quan cây đào trước và chọn những cây khỏe, tán rậm, nhiều nụ, gốc đào sần sùi thì hoa đào sẽ dày và đẹp hơn. Đặc biệt, hoa đào trên cây sẽ nở lâu hơn hoa trên cành đã cắt, vì vậy bạn nên chọn những cây có nụ to để hoa nở đúng ngày Tết.

Nếu mua đào cành thì việc chọn lựa sẽ dễ hơn, bạn nên chọn những cành có tán tròn, nhánh phân bố đều thì khi hoa nở sẽ đẹp hơn. Bên cạnh đó, bạn cần chọn những cành già, cứng cỏi và có màu ngà nâu đen, đặc biệt tránh chọn cành đào bị vỡ bầu sẽ làm ảnh hưởng đến thời gian sống của cành.

Cách giữ hoa đào tươi lâu

Chọn mua cành đào đẹp đã khó và giữ nó tươi lâu lại càng khó hơn, nếu muốn giữ cây hoặc cành đào tươi lâu trong dịp Tết bạn nên làm những việc sau:

Đối với cành đào

Bạn chỉ cần rửa sạch lọ cắm đào và sử dụng nước sạch để cắm hoa.

Chỉ cần thực hiện đúng 2 việc này, bạn sẽ có được cành đào tươi rói, khoe sắc xinh tươi trong dịp Tết sắp tới.

Ngoài ra, bạn cũng nên đặt lọ hoa đào ở nơi thoáng mát, không gần nguồn nhiệt lớn, không bị ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp, không có gió mạnh thổi vào.

Bên cạnh đó, hãy nhớ thay nước trong lọ cắm hoa 2 – 3 ngày một lần, đồng thời mỗi lần thay nước, bạn nên rửa phần gốc đào ngập trong nước nhé. Ngoài ra, sau mỗi lần thay nước, bạn có thể cho vài viên vitamin B1 vào trong nước cắm hoa đào để giúp đào tươi lâu, có màu sắc đẹp hơn.

Một thành phần khác cũng nên tham khảo để bổ sung dinh dưỡng giúp đào tươi khoẻ là Kali.

Đối với cây đào

Một cách đơn giản để giữ gốc đào tươi lâu là tưới nước thường xuyên, tuy nhiên vì đào ưa khô nên bạn không được tưới nhiều nước.

Bên cạnh đó, hãy kê đặt cây đào ở nơi khô ráo, thoáng mát, hạn chế nguồn nhiệt lớn, hạn chế bị ánh nắng trực tiếp chiếu vào hoặc đặt ở nơi có gió lớn bởi có thể làm nụ, hoa đào bị rụng.

Phương pháp điều chỉnh đào nở nhanh hay chậm

Thời tiết nóng ấm khiến đào nở nhanh hơn, để làm chậm lại quá trình này bạn chỉ cần khía nhẹ một vòng quanh thân cách gốc 10-15cm. Cách này sẽ hạn chế chất dinh dưỡng từ thân lên nuôi hoa. Bên cạnh đó dùng nước lạnh để cắm hoa cũng là một giải pháp.

Đối với đào cây, rải một lớp sỏi quanh gốc sẽ có tác dụng làm mát gốc. Đặt đào ra ban công thoáng gió cũng giúp hạn chế hoa nở.

Ngược lại, cách để làm đào nở nhanh hơn là dùng nước ấm để cắm hoa. Kích thích đào cây bằng việc đắp vôi quanh gốc, hoa sẽ nở chỉ sau vài ngày.

Có nên đốt gốc cành đào?

Câu trả lời là không nên. Đốt gốc đào là kinh nghiệm dân gian.

Khi đốt gốc cành đào bằng lửa, gốc cành đào sẽ cháy, không thể hút được nước, chất dinh dưỡng để nuôi cành, làm cho cành đào nhanh héo, hoa chóng tàn. Việc đốt gốc cành đào để giữ hoa tươi là phản khoa học.

Theo kinh nghiệm dân gian, đốt cành đào trước hết là để diệt khuẩn, diệt nấm xâm nhập vào các bó mạch dẫn của cành đào, làm cành đào hạn chế chảy nhựa, mất dinh dưỡng của cành và làm sạch nước cắm đào… Tuy nhiên, việc đốt gốc cành đào cũng sẽ gây tắc các mạch, không cho nước và dinh dưỡng đi lên nuôi cành.

Nếu áp dụng biện pháp đốt cành thì chỉ đốt vừa phải. Nếu đốt quá nhiều sẽ gây tổn thương mạch, tắc mạch, sẽ lại làm cành đào chóng tàn.

Từ đó có thể thấy, nếu bạn muốn đốt gốc cành đào thì chỉ nên hơ qua lửa cho se khô mặt cắt là được.

Không còn xa lạ khi nhắc đến cái tên “cây bìm bịp”, hay còn được gọi là cây dương khỉ – một loại thuốc quý được sử dụng nhiều trong Y học Cổ truyền. Cây dương khỉ là một loại thuốc dùng để chữa trị nhiều loại bệnh khác nhau, tiêu biểu như điều trị bệnh viêm xoang, các bệnh lý về gan hay thậm chí là những bệnh liên quan đến ung thư rất hiệu quả. Bài viết này cùng tìm hiểu về thông tin cơ bản về cây bìm bịp mà có thể bạn chưa biết.

1. Nguồn gốc thảo dược thiên nhiên mang tên “ bìm bịp”

Cây bìm bịp, hay có những tên gọi phổ biến khác là: cây dương khỉ, công cộng với tên gọi khoa học là Clinacanthus. Đây là loại cây thuộc dòng họ Ô rô. Bìm bịp được biết đến là một loại cây dược liệu quý trong Y học Cổ truyền, rất được ưa chuộng sử dụng trong những nhiều loại bệnh khác nhau. Đặc điểm nhận dạng của cây dương khỉ được thể hiện qua:

Cây dương khỉ thường có chiều cao trong khoảng từ 1 mét đến 1.5 mét với thân cây nhỏ, có màu xanh và thường mọc thành cụm.

Thuôn, dài và nhỏ dần về phần đầu là đặc điểm nhận dạng của lá cây dương khỉ. Cụ thể, trên mặt lá có rất nhiều gân khác nhau, nhẵn. Trong đó phần gân có kích thước lớn nhất là gân ngay vị trí chính giữa, các gân còn lại vây quay gây chính giữa và đối xứng với nhau qua gân có kích thước lớn nhất.

Cây dương khỉ có hoa màu hồng hoặc màu đỏ, đặc điểm của hoa bìm bịp là thường mọc thành chùm. Đặc trưng nhận dạng của hoa bìm bịp chính là cuống hoa ngắn, hoàn toàn khác biệt với chiều dài hoa từ khoảng 3cm đến 5cm.

Đặc điểm nhận dạng cây dương khỉ

Từ xưa đến nay, cây dương xỉ hay bìm bịp không còn xa lạ trong dân gian. Loài cây này được ứng dụng rộng rãi trong các phương thức chữa trị, trong những bài thuốc của y học cổ truyền. Đặc biệt, tất cả các bộ phận trên cây đều có thể điều chế ra thuốc để chữa nhiều loại bệnh khác nhau.

2. Bìm bịp mang đến những công dụng gì cho cuộc sống con người?

Nhắc đến bìm bịp, chúng ta không thể không nhắc đến những bài thuốc dân gian được làm từ cây thảo dược quý này để chữa trị nhiều căn bệnh khác nhau và được các thầy thuốc Đông y sử dụng rất nhiều. Để hiểu rõ hơn về những đặc điểm tuyệt vời mà cây bìm bịp mang đến cho sức khỏe con người, cùng tìm hiểu về công dụng của loài cây này.

Lý do dương khỉ được dùng nhiều trong y học bởi vì loại cây này có hàm lượng hoạt chất flavonoid lớn. Đây là một hoạt chất rất hiệu quả và hữu hiệu trong việc kháng viêm, đặc biệt là khả năng làm chậm quá trình lão hóa của cơ thể. Ngoài flavonoid, trong cây dương khỉ còn có nhiều hoạt chất khác mà không thể không nhắc đến như: các loại vitamin, các loại khoáng chất, chất xơ, tanin,… rất tốt cho sức khỏe và cơ thể con người.

Cây bìm bịp được ứng dụng rộng rãi trong điều trị, chữa bệnh

Nhờ những hoạt chất đặc biệt có mặt trong cây dương khỉ, mà bìm bịp trở thành loại cây tốt cho sức khỏe con người và đã được chứng minh thông qua Y học cổ truyền và Y học hiện đại. Cụ thể:

2.1. Công dụng của cây dương khỉ được thể hiện trong y học hiện đại

Trong y học hiện đại, bìm bịp là loại dược liệu được ứng dụng và sử dụng trong điều trị ung thư giai đoạn đầu. Lý do mà bìm bịp được sử dụng là nhờ có hoạt chất flavonoid với khả năng làm chậm quá trình lão hóa của cơ thể, chống oxy hóa mạnh. Sự tác động của các hoạt chất có lợi trong bìm bịp đến cơ thể làm ngăn chặn sự sinh sôi, phát triển của những tế bào ung thư và giúp quá trình lưu thông máu diễn ra tốt hơn.

Ngoài ra, bìm bịp còn là loại cây mang đến khả năng cầm máu hiệu quả. Bên cạnh đó, loài cây này còn giúp gìn giữ vẻ đẹp con người thông qua công dụng hỗ trợ làm giảm sẹo, giúp nhanh lành vết thương và đặc biệt là khả năng hỗ trợ trong điều trị các bệnh lý về da.

Hỗ trợ trong việc điều trị ung thư trong những giai đoạn đầu

2.2. Công dụng của cây dương khỉ được thể hiện trong y học cổ truyền

Bìm bịp là loại dược liệu sử dụng rất phổ biến trong các bài thuốc của y học cổ truyền. Đây là loại dược liệu chứa nhiều hoạt chất có hàm lượng lớn như flavonoid, vitamin và khoáng chất, glycosid, tanin,… mang đến những bài thuốc khác nhau với hiệu quả chữa trị vô cùng tuyệt vời.

Cung cấp những dưỡng chất có lợi, đặc biệt tốt cho sức khỏe, giúp tăng cường sức khỏe cho con người.

Hữu ích trong quá trình điều trị các bệnh lý ngoài da, cũng như công dụng trong điều trị bệnh viêm về họng, viêm về dạ dày.

Hỗ trợ con người trong việc làm giảm lượng đường trong máu, làm giảm cholesterol mang đến một sức khỏe tốt cho người bệnh.

Hỗ trợ điều trị các bệnh viêm liên quan đến gan như viêm gan, làm lợi mật, khả năng làm mát gan, cải thiện được huyết áp và giúp máu lưu thông tốt hơn. Khả năng làm giảm men gan, phục hồi chức năng của gan do tác động không tốt từ các chất kích thích bia, rượu,…

Có công dụng trong điều trị những bệnh lý về xương khớp. Hỗ trợ trong việc điều trị ung thư trong những giai đoạn đầu.

Bìm bịp thảo dược thiên nhiên quý

3. Cần lưu ý gì khi ứng dụng, sử dụng bìm bịp trong chữa trị, điều trị bệnh

Cây bìm bịp mang đến nhiều công dụng khác nhau trong điều trị và chăm sóc sức khỏe con người. Tuy nhiên, nếu sử dụng loài cây này không hợp lý sẽ không mang đến hiệu quả trong chữa trị, thậm chí có thể phản tác dụng gây nên những hậu quả không mong muốn. Sau đây là những điều cần lưu ý mà bạn cần phải biết khi có ý định sử dụng bìm bịp.

3.1. Ai nên và có thể dùng dược liệu bìm bịp

Cây bìm bịp mang đến cho con người nhiều bài thuốc để chữa trị nhiều căn bệnh khác nhau. – Sử dụng cây dương khỉ cho những người đang điều trị viêm họng, đau dạ dày.

Điều trị cho những người có các bệnh lý, vấn đề về gan.

Người sử dụng bia rượu thường xuyên.

Người mắc các bệnh, các vấn đề liên quan đến xương khớp như chấn thương xương, đau thấp khớp.

Người bình thường dùng bìm bịp với mục đích giải độc, làm mát gan, thanh lọc cơ thể.

Dùng cho những người đang điều trị ung thư giai đoạn đầu.

Cần lưu ý gì khi ứng dụng bìm bịp trong điều trị bệnh

3.2. Ai không nên dùng bìm bịp trong điều trị?

Mặc dù bìm bịp mang đến những công dụng tốt trong điều trị, chăm sóc sức khỏe cho người bệnh.  Nhưng không phải tất cả mọi người đều có thể sử dụng bìm bịp. Vậy những đối tượng nào không sử dụng dụng cây bìm bịp để tránh những rủi ro, hậu quả không mong muốn xảy ra?

Người có huyết áp thấp.

Phụ nữ mang thai hoặc đang trong quá trình cho con bú thường sẽ bị mẫn cảm với các thành phần của cây.

Đang được điều trị theo phác đồ riêng của bác sĩ thì không nên tự ý sử dụng bìm bịp.

Hạn chế sử dụng nếu cơ thể đang bị hàn để tránh những phản ứng không đáng có xảy ra.

Một lưu ý quan trọng trong quá trình sử dụng dược liệu từ cây dương khỉ đó là tuyệt đối không được sử dụng bia, rượu, các chất kích thích để tránh những tác dụng phụ không mong muốn xảy ra, thậm chí có thể nguy hiểm đến tính mạng. Trước khi sử dụng nên hỏi thăm ý kiến từ bác sĩ để có cách sử dụng, liều lượng sử dụng tốt nhất, phát huy tối đa hiệu quả điều trị.

Bìm bịp là loại dược liệu mang đến những bài thuốc quý trong chăm sóc, điều trị sức khỏe cho con người. Nếu sử dụng đúng thì những bài thuốc từ cây bìm bịp sẽ mang đến những hiệu quả tốt nhất, cải thiện rõ nét tình hình sức khỏe của người bệnh.

1. Khái quát đặc điểm cây phèn đen

Cây phèn đen (chè nộc, cây mực, tạo phan diệp) thuộc họ thầu dầu, là loài cây bụi cao trung bình 2 – 4m. Cành phèn đen gầy, màu đen nhạt, có lông xám.

Lá cây phèn đen mọc so le, hình bầu dục hoặc trứng ngược, phiến mỏng, nhẵn đều 2 mặt.

Mùa ra hoa và quả của cây phèn đen vào khoảng tháng 8 – 10. Hoa phèn đen mọc ra từ nách lá, ban đầu có màu trắng sau chuyển dần sang đỏ hồng. Hoa có thể mọc đơn hoặc tạo chùm với 3 – 4 hoa đực và hoa cái. Hoa cái to hơn so với hoa đục, có 6 – 12 ô trong một cái bầu, trong mỗi ô lại có 2 noãn. Quả phèn đen hình cầu, có hạt màu nâu nhạt bên trong. Khi còn xanh, quả có màu trắng xanh rồi chuyển dần sang màu đỏ và đen khi chín hẳn.

Vào buổi tối, loài cây này thường tỏa mùi khó chịu, khác với mùi khi dùng tay vò nát lá cây. Do đặc tính thích điều kiện sống ẩm ướt hoặc bóng mát nên dễ tìm thấy cây phèn đen ở ven sông suối, nương rẫy, ven rừng.

Phèn đen tập trung nhiều ở phía Nam của Trung Quốc và khu vực Đông Nam Á. Hầu hết các tỉnh ở nước ta đều có cây phèn đen nhưng nhiều nhất là ở trung du Bắc Bộ.

Quả phèn đen màu đen nhánh khi chín 

2. Thành phần hóa học và cách thức khai thác dược liệu cây phèn đen

2.1. Thành phần hóa học

Trong cây phèn đen chứa nhiều flavonoid. Phần rễ của loài cây này chứa frieden – 3ß – ol, glochidonol, epifriedelinol, taraxeryl acetat, taraxerol, friedelin, betulin, octacosanol.

2.2. Cách khai thác dược liệu

Cả rễ, vỏ thân và lá của cây phèn đen đều có thể dùng làm dược liệu. Lá cây chủ yếu được thu hoạch vào mùa xuân – hè sau đó đem phơi khô để dùng dần. Phần rễ cây thường lấy vào mùa thu, đem rửa sạch rồi thái nhỏ và sấy hoặc phơi khô. Riêng phần vỏ thân cây có thể thu hoạch bất cứ thời điểm nào trong năm, dùng được cả dạng tươi và khô.

3. Công dụng của dược liệu phèn đen

Y học hiện đại cho rằng cây phèn đen chứa các thành phần có khả năng kháng khuẩn Bacillus subtilis, Escherichia coli và Shigella flexneri. Cao từ lá phèn đen chứa thành phần kháng khuẩn Plasmodium falciparum. Chất Flavonoid trong phèn đen ức chế hoạt tính men polyphenoloxydase huyết thanh người. Vì thế, dược liệu này có tác dụng giảm viêm, kháng khuẩn tương đối hiệu quả.

Y học cổ truyền quan niệm dược liệu phèn đen có tính mát, vị chát, công dụng lương huyết, thu liễm nên được dùng để giải độc, sát khuẩn, giảm đau, cầm máu,…

Cây phèn đen được dùng với nhiều dược liệu khác trong các bài thuốc chữa bệnh dân gian

4. Bài thuốc chữa bệnh từ dược liệu cây phèn đen

4.1. Chữa kiết lỵ

– Chuẩn bị: một lượng bằng nhau gồm các dược liệu: cam thảo đất, ý dĩ khô, mạch nha, lá phèn đen tươi.

– Cách thực hiện: giã nát lá phèn đen rồi cho thêm nước vào để lọc lấy nước cốt. Các dược liệu còn lại hãy tán thành bột mịn, mỗi lần uống trộn 1/2 thìa bột hỗn hợp dược liệu với nước phèn đen để uống.

4.2. Chữa rắn cắn

– Chuẩn bị: một nắm lá phèn đen tươi.

– Cách thực hiện: rửa sạch rồi giã nát lá phèn đen sau đó vắt lấy nước để nuốt còn phần bã dùng để đắp lên vết rắn cắn. Cách này chỉ có tác dụng sơ cứu, sau khi sơ cứu vẫn cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được xử trí an toàn.

4.3. Chữa chảy máu chân răng

– Chuẩn bị: một lượng bằng nhau gồm: lá cây phèn đen khô, long não và lá xuyên tiêu.

– Cách thực hiện: giã nhuyễn toàn bộ dược liệu rồi ngậm trong miệng.

4.4. Chữa đau nhức do nhọt độc

– Chuẩn bị: một nắm lá phèn đen tươi và lá bèo ván.

– Cách thực hiện: giã nhuyễn hai loại lá này rồi đắp lên nốt nhọt chưa bị vỡ.

4.5. Chữa đi ngoài phân lỏng do nhiệt

– Chuẩn bị: 40g ngọn lá phèn đen sao vàng, 40g đậu đen đã sao vàng.

– Cách thực hiện: sắc dược liệu cùng 800ml nước đến khi còn 200ml thì chắt nước chia thành 3 lần uống/ngày, duy trì 3 – 5 ngày.

4.6. Chữa bệnh trĩ độ 1

– Chuẩn bị: lấy một nắm nhỏ trắc bách diệp và lá phèn đen tươi, 5 lá huyết dụ.

– Cách thực hiện: rửa sạch toàn bộ dược liệu rồi thái nhỏ, sao vàng sau đó hạ thổ và sắc cùng 800ml nước đến khi chỉ còn 200ml thì lấy 150ml thành các lần uống trong ngày. 50ml còn lại pha thêm với nước, tiếp tục nấu sôi rồi dùng để rửa hậu môn 2 lần/ngày.

4.7. Chữa vết thương sưng đau và bầm tím

– Chuẩn bị: 30g lá phèn đen tươi.

– Cách thực hiện: rửa sạch, giã nhuyễn lá phèn đen tươi rồi đắp trực tiếp lên vùng bị sưng bầm.

4.8. Chữa gai cột sống

– Chuẩn bị: 30g lá phèn đen khô, 30g lá lốt khô, 10g rễ gấc, 20g lá bưởi bung, 10g cỏ xước.

– Cách thực hiện: toàn bộ dược liệu đem sao vàng sau đó sắc cùng 1.5 lít nước đến khi còn khoảng 500ml thì chắt nước chia thành 3 lần uống.

Dùng cây phèn đen với một số dược liệu khác có thể chữa bệnh gai cột sống

4.9. Chữa thận hư

– Chuẩn bị: 20g mỗi vị: cây muối, cây phèn đen, cây mực.

– Cách thực hiện: sắc tất cả dược liệu trong 1.5 lít nước đến khi còn khoảng 1/2 thì chắt nước uống trong ngày.

4.10. Chữa thủy đậu

– Chuẩn bị: 1 nắm gồm rễ, lá và thân cây phèn đen.

– Cách thực hiện: rửa sạch dược liệu sau đó để ráo nước và sắc với 300ml nước cho đến khi chỉ còn 1 chén nhỏ nước. Chắt phần nước này ra cốc rồi sau đó thêm vào 1/2 thìa cà phê muối vào, đánh tan. Cho trẻ uống 2/3 cốc nước vừa pha, 1/3 còn lại hãy lấy bông tăm chấm vào rồi chấm lên các nốt thủy đậu. Làm như vậy cho đến khi không còn dấu hiệu của bệnh.

Những bài thuốc chữa bệnh từ cây phèn đen trên đây được dân gian truyền miệng, không có căn cứ khoa học để khẳng định tính an toàn và hiệu quả. Vì thế, trước khi dùng dược liệu này, người bệnh cần thăm khám, trao đổi để được sự hướng dẫn chi tiết từ thầy thuốc Đông y.